Przedsiębiorczość kobiet i mężczyzn w Polsce

University of Warsaw Repository

pl | en
 
 

Show simple item record

dc.contributor.advisor Liberda, Zofia Barbara
dc.contributor.author Białek, Katarzyna
dc.date.accessioned 2015-11-30T11:49:05Z
dc.date.available 2015-11-30T11:49:05Z
dc.date.issued 2015-11-30
dc.identifier.uri https://depotuw.ceon.pl/handle/item/1304
dc.description.abstract Teoria nie udziela jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o to, kim jest przedsiębiorca ani czym jest przedsiębiorczość, nie istnieje też jedna, wspólna dla wszystkich badaczy definicja przedsiębiorczości. Z punktu widzenia ekonomii klasycznej przedsiębiorca jest jednostką, która dysponuje kapitałem oraz organizuje produkcję. W teorii neoklasycznej przedsiębiorca jest nieobecny, gdyż w analizach wykorzystuje się uproszczony model firmy, która maksymalizuje zyski biorąc pod uwagę koszty i przychody. Dla Schumpetera przedsiębiorca jest innowatorem zmieniającym istniejący porządek (kreatywna destrukcja). Jednostka staje się przedsiębiorcą, gdy wprowadza nowe kombinacje zasobów, przestaje być innowatorem, gdy skupia się tylko na prowadzeniu firmy (Schumpeter 1960). W literaturze akcentuje się też inne elementy przedsiębiorczości m.in. konieczność podejmowania decyzji w niepewnym środowisku (Knight, 1921), koordynowanie produkcji wewnątrz firmy (Coase, 1937) czy też dostrzeganie i wykorzystanie możliwości zysku (Kirzner, 1999). Współcześnie przedsiębiorczość postrzegana jest przez nauki społeczne jako złożone zjawisko. Jest wynikiem interakcji czynników rynkowych i społecznych oraz indywidualnych możliwości i predyspozycji jednostek. Na potrzeby niniejszej pracy przyjęto, że przedsiębiorcami są osoby podejmujące decyzję o zapoczątkowaniu, utrzymaniu i wzmocnieniu organizacji nastawionej na zysk, w celu produkcji lub dystrybucji dóbr i usług (Cole, 1946). Celem pracy jest zbadanie czynników określających przedsiębiorczość w Polsce w kontekście płci kulturowej. Analiza dotyczy zbioru czynników oddziaływujących na przedsiębiorczość kobiet i mężczyzn. Jak pokazują badania empiryczne na założenie firmy częściej decydują się mężczyźni niż kobiety, zaledwie jedna trzecia przedsiębiorstw na świecie jest prowadzona przez kobiety. Dochody kobiet przedsiębiorców są przeważnie niższe niż dochody przedsiębiorców mężczyzn. Co więcej, firmy zakładane przez kobiety są mniejsze od firm zakładanych przez mężczyzn, co może mieć negatywny wpływ na ich możliwości przetrwania. Większość badaczy doszukuje się przyczyn tych zjawisk w odmiennych poziomach kapitału ludzkiego i społecznego kobiet i mężczyzn oraz w różnicach w sposobie prowadzenia firmy. Z perspektywy czynników społecznych skomplikowane procedury administracyjne oraz niekorzystne postrzeganie osoby przedsiębiorcy mogą oddziaływać negatywnie na przedsiębiorczość jednostek. Z kolei posiadanie wśród rodziny lub bliskich znajomych (tzw. silne więzi) przedsiębiorcy, oddziałuje pozytywnie na przedsiębiorczość. Ponadto, badania nad siłą więzi i przedsiębiorczością pokazują, że przedsiębiorcy prowadząc firmę zyskują więcej z więzi słabych (kontaktów biznesowych) niż z więzi silnych. Hipotezy badawcze W pracy weryfikowana jest następująca hipoteza badawcza: przedsiębiorczość kobiet i mężczyzn jest określana przez czynniki rynkowe, społeczne, indywidualne i rodzinne. Powyższe czynniki mogą w różnym stopniu oddziaływać na przedsiębiorczość kobiet i mężczyzn, dlatego w pracy poddano weryfikacji następujące dwie hipotezy pomocnicze: A. Czynniki rynkowe i społeczne określają dodatnio przedsiębiorczość mężczyzn a ujemnie przedsiębiorczość kobiet. B. Czynniki indywidualne są skorelowane dodatnio z przedsiębiorczością kobiet i mężczyzn, natomiast czynniki rodzinne nie są skorelowane z przedsiębiorczością mężczyzn i są dodatnio skorelowane z przedsiębiorczością kobiet. Dane i metoda W pracy wykorzystuje się dwie bazy danych: dane z budżetów gospodarstw domowych z lat 2010 - 2011 oraz dane zebrane w ramach projektu COMPETE. Dane z Budżetów gospodarstw domowych (BGD) są reprezentatywne w skali kraju i zawierają informacje na temat aktywności ekonomicznej respondentów. Badanie to przeprowadzane jest co roku na grupie około 40,000 gospodarstw domowych przez Główny Urząd Statystyczny. Baza danych BGD, oprócz informacji na temat statusu zawodowego i rodzinnego respondenta, zawiera informacje na temat dochodów przedsiębiorców, których nie ma w innych reprezentatywnych zbiorach danych dla Polski. Dodatkowo sposób zbierania danych BGD pozwala na wyodrębnienie panelu osób badanych w dwóch kolejnych latach. Druga baza danych, COMPETE, stanowi dopełnienie zbioru danych BGD. Baza danych COMPETE zawiera unikalne dane społeczne, psychologiczne i ekonomiczne oraz specyficzne informacje na temat przedsiębiorców i przedsiębiorczości dla 2500 respondentów z pięciu celowo wybranych gmin w Polsce. Hipotezy badawcze weryfikowane są przy użyciu różnorodnych metod: analizy statystycznej, modeli ekonometrycznych (liniowego z poprawką Heckmana i logitowego z próbą dobieraną) oraz drzewa decyzyjnego. Wartością dodaną niniejszej pracy w stosunku do istniejących badań na temat przedsiębiorczości w Polsce jest analiza przedsiębiorczości w kontekście płci z wykorzystaniem czterech grup czynników: rynkowych, społecznych, indywidualnych i rodzinnych. W badaniu wykorzystano różne zbiory danych, w tym zawierające unikalne zmienne na temat przedsiębiorczości i potencjalnych przedsiębiorców. Niektóre stosowane metody (drzewo decyzyjne, regresja logitowa z próbą dobieraną) nie były wykorzystywane we wcześniejszych badaniach nad przedsiębiorczością. Wyniki Przeprowadzone analizy prowadzą do następujących wniosków określających czynniki przedsiębiorczości zarówno dla kobiet jak i dla mężczyzn: 1. Czynniki rynkowe i społeczne Dochód jest jednym z głównych czynników rynkowych określających przedsiębiorczość. Przejście respondenta z pracy najemnej do przedsiębiorczości wiąże się ze zwiększeniem dochodu bez względu na płeć, przy czym wzrost dochodu jest większy w przypadku osób z wyższymi poziomami wykształcenia. Przyrost dochodów kobiet w wyniku zmiany formy zatrudnienia jest mniejszy niż przyrost dochodów mężczyzn. W przypadku dochodu miesięcznego współczynnik określający, jaki procent dochodu mężczyzn stanowi dochód kobiet wynosi 75% dla pracujących na własny rachunek oraz 80% dla pracodawców. Warto też zwrócić uwagę, że kobiety przedsiębiorcy mają najwyższy dochód na godzinę pracy w porównaniu do kobiet pracowników najemnych i kobiet rolników. Dochody na godzinę pracy wyższe od mediany dochodów przedsiębiorców osiągają osoby prowadzące firmy sześcioosobowe lub większe. Wśród firm mniejszych niż sześcioosobowe, wyższe od mediany dochody osiągały tylko firmy prowadzone przez mężczyzn z wykształceniem średnim i wyższym. Kobiety prowadzące firmy mniejsze niż sześcioosobowe osiągają dochody niższe od mediany dochodów bez względu na poziom wykształcenia. Wśród przedsiębiorców można dostrzec znamiona segregacji zawodowej. Kobiety dominują w sektorach usługowych (z wyjątkiem handlu samochodami), natomiast mężczyźni przeważają w sektorach związanych z budową, transportem i samochodami. Kobiety częściej niż mężczyźni pracują w niepełnym wymiarze czasu. Połowa kobiet deklaruje, że na pracę zawodową poświęca o 10 godzin mniej w tygodniu niż mężczyźni. Rozbieżność ta, może z jednej strony być rezultatem czynników rodzinnych, a z drugiej strony odmiennego postrzegania przez kobiety i mężczyzn czym jest czas poświęcony pracy dla własnej firmy. Analiza czynników społecznych pokazała, że kobiety przedsiębiorcy mają mniejsze możliwości budowania relacji biznesowych, czyli tzw. słabych więzi. Zaangażowanie kobiet w pracę nieodpłatną jest istotnie większe niż w przypadku mężczyzn. Trudności administracyjne podczas zakładania firmy wydają się bardziej istotne dla kobiet niż dla mężczyzn. 2. Czynniki indywidualne i rodzinne Wykształcenie okazało się istotną zmienną dla przedsiębiorczości kobiet i mężczyzn. Kobiety przedsiębiorcy są lepiej wykształcone i częściej się dokształcają niż mężczyźni przedsiębiorcy. Z kolei mężczyźni przedsiębiorcy mają większe doświadczenie zawodowe liczone w latach pracy. Doświadczenie rozumiane, jako liczba firm w których respondenci pracowali jest zbliżone dla kobiet i mężczyzn. Stosunek do ryzyka nie różnicuje kobiet i mężczyzn. Wśród motywacji do założenia firmy przedsiębiorcy, bez względu na płeć, najczęściej wymieniają potrzebę niezależności i zwiększenia satysfakcji z pracy. Czynniki rodzinne okazały się istotne dla przedsiębiorczości kobiet. Pozostawanie w związku nieformalnym oraz posiadanie dzieci istotnie zwiększa prawdopodobieństwo zostania przedsiębiorcą wśród kobiet, natomiast nie odnotowano takiego efektu dla mężczyzn. Kobiety zakładają firmy bliżej miejsca zamieszkania niż mężczyźni. Kobiety przedsiębiorcy spędzają 5 godzin dziennie na pracy dla domu i opiece nad dziećmi. Czas ten jest istotnie wyższy niż w przypadku mężczyzn przedsiębiorców (2 godziny). Kobiety przedsiębiorcy częściej niż mężczyźni wymieniają elastyczny czas pracy, jako motywację do założenia firmy. Postawione hipotezy badawcze zostały potwierdzone. Nowością analizy przeprowadzonej w niniejszej pracy jest całościowe ujęcie interdyscyplinarnego charakteru przedsiębiorczości. Zostało to dokonane przy wykorzystaniu 4 grup czynników: rynkowych, społecznych, indywidualnych i rodzinnych. Niektóre zbiory danych (COMPETE) oraz metody badawcze (drzewo decyzyjne) użyte w pracy, nie były wykorzystywane we wcześniejszych badaniach nad przedsiębiorczością w Polsce.
dc.description.abstract The theory does not provide a clear answer to the question of who an entrepreneur is or what is entrepreneurship, the different definitions of entrepreneurship, developed by researchers over the years, have little in common. From the classical economics’ point of view entrepreneur is an individual that has capital and organizes production. In the neoclassical theory entrepreneur is absent, as this theory used a simplified model of a firm that maximizes profits taking into account costs and revenues. For Schumpeter, entrepreneur is an innovator changing the existing order (creative destruction). Individuals become an entrepreneur when they introduce new combination of resources and stop to be one when they focus on running a firm (Schumpeter 1960). Literature emphasizes also other features of entrepreneurship like the necessity of making decision under uncertainty (Knight, 1921), coordination of production inside company (Coase, 1937) or opportunity alertness (Kirzner, 1999). Today, the social sciences see entrepreneurship as a complex phenomenon. Entrepreneurship is the result of interaction of market and social factors and personal abilities of individuals. For the purposes of this research it is assumed that entrepreneurs are individuals who make decision about starting, maintaining and strengthening profit organization to produce or distribute goods or services (Cole, 1946). The aim of my work is to examine the factors determining the entrepreneurship of women and men in Poland in the context of gender. The study analyses factors affecting male and female entrepreneurship. Empirical research shows that more men than women decide for starting a company - only one-third of firms in the world is run by women. The income of women entrepreneurs is generally lower than men's. What's more, the company founded by women are smaller than companies established by men, what can have a negative impact on their ability to survive. Most researchers suggest that this might be caused by differences in men’s and women’s human and social capital endowments and in the way they run their companies. From the social factors point of view, complex administrative procedures and unfavorable perception of entrepreneurs may affect people’s entrepreneurship negatively. On the other hand, having an entrepreneur among family or friends (strong ties) affects positively entrepreneurship. Additionally research shows that entrepreneurs who run a firm gain more from weak ties (i.e. business contacts) than from strong ties. Hypothesis The study verifies following research hypothesis: the entrepreneurship of men and women is determined by market factors, social factors, individual factors and family factors. These factors may impact entrepreneurship of women and men on varies levels. Therefore two auxiliary hypotheses are analyzed: A) Market and social factors define positively men’s entrepreneurship and negatively entrepreneurship among women. B) Individual factors are correlated positively with men and women entrepreneurship. Family factors are not correlated with men’s entrepreneurship and are positively correlated with women’s entrepreneurship. Data and method Two databases are used in the thesis: data from household budget survey from the years 2010 - 2011 and data collected within the COMPETE project. Data from household budget survey (BGD) are representative at the national level and include data about economic activity of the respondents. The BGD survey is conducted every year on a group of about 40,000 households by the Central Statistical Office. The BGD database, apart from data about work and family status, contains information about the income of entrepreneurs. This information cannot be found in other representative data sets for Poland. In addition, the way BGD data is collected allows to identify respondents who take part in the survey in two consecutive years. The second database, COMPETE, is a sort of complement to the previous dataset. The COMPETE database contains unique social, psychological and economic data and specific information about entrepreneurs and entrepreneurship for 2500 respondents from five intentionally selected municipalities in Poland. Hypotheses are verified with the usage of varied methods: statistical analysis, econometric models (linear with Heckman’s amendment and logit with random selection) and decision trees. The added value of work in relation to the existing research on entrepreneurship in Poland is an analysis of entrepreneurship in the context of gender using four groups of factors: market, social, individual and family. In the study different datasets are used, including those containing unique variables about entrepreneurship. The analysis is conducted with the usage of a variety of methods including decision trees that have not been used in previous studies of entrepreneurship. Results The conducted analyzes lead to the following conclusions determining entrepreneurship factors for both women and men: 1. Market and social factors Income is one of the main factors determining the entrepreneurship. Switching from employment to entrepreneurship is associated with income increase, regardless of gender, while the increase is higher for people with higher levels of education. The increase in women's incomes as a result of changing the type of employment is smaller than the increase for men. In case of monthly income, ratio between men’s income and women’s income, equals 75% for self-employed and 80% for employers. It’s worth mentioning that women entrepreneurs have the highest income per hour comparing to women employees and women farmers. Income per hour higher than median of entrepreneurs’ income is reached by entrepreneurs who run a firm of six or more, or male entrepreneurs who run smaller companies, but have high or university degree. Women who run firms of 5 or smaller reach incomes lower than median regardless of their education level. Among the entrepreneurs you can see the signs of occupational segregation. Women more often are self-employed in the retail sector, while men more often run business in the sector of specialized construction work. Women entrepreneurs more often than men entrepreneurs work part time. Half of the women entrepreneurs declare that they spend 10 hours less per week on professional work than men. On the one hand, this discrepancy may be caused by family factors, however this might be a result of different perception of working time by women and men. The analysis of social factors shows that women entrepreneurs have less opportunities to build business relationships (weak ties). The involvement of women in unpaid work is significantly higher than men. Additionally, administrative difficulties when setting up a business seem more important for women. 2. Individual and family factors As it turns out education is an important variable for the entrepreneurship of men and women. Women entrepreneurs are better educated than male entrepreneurs. On the other hand, male entrepreneurs have greater experience counted in years of work. Experience understand as a number of companies where the respondents have worked was similar for men and women. Attitude to risk did not differentiate between men and women. Main motivations for founding a firm, regardless of gender, are the need for independence and an increase in job satisfaction. Family factors are important for women's entrepreneurship. Being in the relationship and having children significantly increases the likelihood of becoming an entrepreneur among women, whereas there was no such effect for men. Women set up firms closer to their home than men. Women entrepreneurs spend 5 hours on housework and childcare. This time is significantly higher than in case of men entrepreneurs (2 hours). Flexible working hours and need for work life balance are important factors for starting a business for women. Hypothesis that are examined in the study were confirmed. Novelty of this work is comprehensive approach of the interdisciplinary nature of entrepreneurship. It was done by using four groups of factors: market, social, individual and family. Some of the datasets (COMPETE) and methods (decision tree) used in the thesis have not been used in previous studies of entrepreneurship in Poland.
dc.language.iso pl
dc.rights 10daysAccess
dc.subject płeć kulturowa
dc.subject przedsiębiorczość
dc.subject entrepreneurs
dc.subject gender
dc.subject entrepreneurship
dc.subject przedsiębiorcy
dc.title Przedsiębiorczość kobiet i mężczyzn w Polsce
dc.type info:eu-repo/semantics/doctoralThesis
dc.description.eperson Katarzyna Białek
dc.contributor.department Wydział Nauk Ekonomicznych
dc.date.defence 2015-12-16

Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Search Repository


Advanced Search

Browse

My Account

Statistics