Metody oceny konkurencyjności rynków telekomunikacyjnych w świetle potrzeb regulacyjnych

University of Warsaw Repository

pl | en
 
 

Show simple item record

dc.contributor.advisor Piątek, Stanisław
dc.contributor.author Kwiatkowska, Ewa
dc.date.accessioned 2013-03-21T08:46:51Z
dc.date.available 2013-03-21T08:46:51Z
dc.date.issued 2013-03-21
dc.identifier.uri http://depotuw.ceon.pl/handle/item/198
dc.description.abstract Rozprawa dotyczy jednego z kluczowych zagadnień działalności regulacyjnej na rynkach telekomunikacyjnych – oceny konkurencyjności tych rynków. Wybór tematu rozprawy jest uzasadniony szczególnym znaczeniem regulacji dla funkcjonowania rynków telekomunikacyjnych. Zadania regulacyjne na tych rynkach realizują unijny i krajowy regulator do spraw ochrony konkurencji (Komisja Europejska i Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów) oraz krajowy regulator sektorowy (Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej), działający pod kontrolą KE. Efektywność regulacji jest istotnie uzależniona od prawidłowego ustalenia poziomu konkurencyjności rynku przed podjęciem interwencji regulacyjnej. Przedmiotem rozprawy jest rozpoznanie metod stosowanych przez administrację regulacyjną przy dokonywaniu ocen konkurencyjności rynków oraz ocena możliwości udoskonalenia tych metod poprzez analizę doświadczeń wynikających z realizacji różnych zadań regulacyjnych na tych rynkach. W pracy pojęcie regulacji odnosi się zarówno do interwencji krajowych i unijnych organów antymonopolowych, jak i do organów administracji publicznej odpowiedzialnych za regulację poszczególnych sektorów infrastrukturalnych. Interwencje regulacyjne na rynkach telekomunikacyjnych wymagają rozpoznania stopnia ich konkurencyjności. Sposób oceny konkurencyjności rynków telekomunikacyjnych ma istotne znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięć. Wynik badania konkurencyjności rynków właściwych determinuje rozstrzygnięcia regulatorów. Instrumenty służące ochronie lub wspieraniu konkurencji w tym sektorze nie mogą być wykorzystane bez ustalenia w każdej sprawie rynku właściwego i bez przeprowadzenia odpowiedniej dla danego stanu faktycznego i rodzaju postępowania, oceny konkurencyjności rynku. Dlatego to, jakie narzędzia (kryteria ilościowe i jakościowe) i w jaki sposób wykorzystywane są przez regulatorów do oceny konkurencyjności rynków ma ogromne znaczenie dla całego procesu regulowania rynków telekomunikacyjnych w sposób wyprzedzający (ex ante) i następczy (ex post), a w efekcie dla zapewnienia ochrony lub wspierania rozwoju skutecznej konkurencji w tym sektorze. Zasadniczy cel działania władz publicznych w postaci efektywnie konkurencyjnego rynku telekomunikacyjnego jest osiągany przez działania regulacyjne o zróżnicowanym charakterze. Regulacja następcza realizuje funkcję ochrony konkurencji przez reagowanie na działania przedsiębiorców ograniczające lub naruszające konkurencję. Regulacja wyprzedzająca wpływa na warunki konkurencji przez kontrolę koncentracji oraz prokonkurencyjne kształtowanie relacji między uczestnikami rynków telekomunikacyjnych. Działania regulacyjne realizowane są w formie postępowań. Celem rozprawy jest wykazanie, iż każde z tych postępowań zawiera etap polegający na ocenie konkurencyjności rynku. Mimo że zadania regulacyjne (mandaty regulacyjne) w zakresie ochrony konkurencji i prokonkurencyjnej regulacji sektorowej są różnie sformułowane, w procesie podejmowania decyzji regulator dokonuje oceny konkurencyjności rynku. Ocena ta stanowi podstawę rozstrzygnięcia regulacyjnego, zmierzającego do unormowania sytuacji lub rozwiązania problemu mieszczącego się w zakresie mandatu regulatora. Konkurencyjność rynku może przybierać wiele stanów. Organy administracji wykonując swoje zadania muszą poprzez ocenę konkurencyjności ustalić, czy na rynku występuje lub może wystąpić w przyszłości poziom konkurencyjności istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia mającego na celu regulację rynku. Regulator bada czy rynek jest skutecznie konkurencyjny, czy występuje na nim podmiot o pozycji dominującej, albo czy w wyniku przewidywanych zmian powstanie lub pogłębi się na rynku stan dominacji. Ocena konkurencyjności rynku zapewnia szczegółową diagnozę relacji występujących między przedsiębiorcami działającymi na rynku. Określenie tych relacji wymaga przeprowadzenia analizy ekonomicznej. Pozwala ona na ustalenie siły rynkowej przedsiębiorcy i możliwości kształtowania przez niego relacji z innymi uczestnikami rynku (konkurentami, kontrahentami, a na rynkach detalicznych także z konsumentami). Struktura tej analizy i poszczególne kwestie oceniane w jej ramach wynikają z określonego prawem zadania regulacyjnego, skorelowanego z powinnościami przedsiębiorców prowadzących działalność na rynkach telekomunikacyjnych. Zadania regulacyjne są efektem polityk realizowanych na poziomie unijnym i krajowym, znajdujących wyraz w aktualnym stanie prawa na obydwu poziomach. Mimo różnic występujących pomiędzy zadaniami ochrony antymonopolowej oraz prokonkurencyjnej regulacji sektorowej wykształcił się pewien zespół wspólnych reguł postępowania przy podejmowaniu poszczególnych rozstrzygnięć i poprzedzających te rozstrzygnięcia sposobów oceny stanu rynku. Wszystkie te postępowania zawierają podobny etap – ocenę konkurencyjności rynku właściwego. Praca miała na celu wykazanie, że taki zespół wspólnych reguł postępowania dotyczących oceny konkurencyjności rynków istnieje i jest stosowany w praktyce. W zależności od rodzaju mandatu, którym dysponuje regulator w poszczególnych postępowaniach, kształtuje się zadanie regulatora związane z oceną stanu konkurencyjności rynku. W zależności od zadania regulacyjnego, poszukuje on określonych stanów rynku. Niezależnie od sposobu określenia mandatu regulacyjnego, to w dużej mierze do regulatora należy wybór sposobu oceniania stanu konkurencyjności, który najlepiej będzie odzwierciedlał sytuację na rynku właściwym. Rozprawa zmierza do ustalenia, jakie kryteria i metody ich stosowania wykorzystywane są przy ocenie konkurencyjności rynków telekomunikacyjnych dla potrzeb poszczególnych zadań regulacyjnych oraz w jaki sposób specyfika ekonomiczna, techniczna i instytucjonalna tych rynków wpływa na sposób dokonywania tej oceny. Wymaga to powiązania ekonomicznych metod oceny konkurencyjności z charakterystyką poszczególnych zadań regulacyjnych, zidentyfikowania obszaru uniwersalnych kryteriów oceny konkurencyjności stosowanych w praktyce oraz kryteriów swoistych dla poszczególnych zadań regulacyjnych. Analiza prowadzona jest w celu ustalenia relacji występujących pomiędzy trzema etapami rozwiązywania problemu ochrony i rozwoju konkurencji, ale bez wkraczania w obszar rozstrzygnięć antymonopolowych lub z zakresu regulacji sektorowej. Praca ma odpowiedzieć na pytanie, czy możliwa jest proliferacja metod oceny konkurencyjności rynków telekomunikacyjnych pomiędzy zadaniami regulacyjnymi w celu maksymalizacji efektywności oddziaływania regulacji na te rynki. Elementem tego zadania jest próba stworzenia uniwersalnego zestawu kryteriów umożliwiającego spójną ocenę konkurencyjności rynków telekomunikacyjnych. Celem pracy jest weryfikacja tezy, że rynki telekomunikacyjne ze względu na swoją charakterystykę ekonomiczną, techniczną i strukturę instytucjonalną podlegają regulacji wyprzedzającej i następczej, która obejmuje etap oceny konkurencyjności rynku. Kryteria oceny konkurencyjności rynków stosowane w praktyce regulacyjnej koncentrują się wokół: (a) struktury rynków odzwierciedlonej w udziałach rynkowych przedsiębiorców, (b) charakterystyki samego rynku, związanej głównie w warunkami wejścia i wyjścia z rynku oraz (c) funkcjonalnych przewag przedsiębiorcy w stosunku do pozostałych uczestników rynku wyrażających się w sferze kluczowych zasobów, poziomie techniki, siły finansowej i zdolności operacyjnych. Kryteria ocen konkurencyjności rynków prowadzonej za pomocą narzędzi ekonomicznych są zróżnicowane ze względu na rodzaj mandatu regulacyjnego i sposób określenia rynku właściwego. Teza główna rozprawy poparta jest następującymi trzema tezami cząstkowymi: 1. Rodzaj wykorzystywanych kryteriów oceny konkurencyjności rynku jest zdeterminowany głównie mandatem regulacyjnym. Metoda stosowania wymaganych kryteriów jest kwestią praktyki regulacyjnej. Sposób określenia zadań regulacyjnych organu antymonopolowego zapewnia mu większy zakres uznania w ocenie konkurencyjności rynku niż w przypadku mandatu regulatora sektorowego. 2. Organy regulacyjne, zgodnie z zasadą oportunizmu, mają skłonność do minimalizowania zakresu analizy konkurencyjności rynku do zasadniczego kryterium ilościowego, opartego na wielkości udziałów rynkowych. Poszerzanie zakresu wykorzystywanych kryteriów oceny konkurencyjności, choć podnosi koszty działań regulacyjnych, sprzyja spójności i efektywności prokonkurencyjnego oddziaływania regulacji na rynki telekomunikacyjne. 3. Wzrost konkurencyjności rynków telekomunikacyjnych wskazuje na celowość ograniczenia zakresu regulacji sektorowej na rzecz horyzontalnej ochrony antymonopolowej. Przedmiotem badań są interwencje władzy publicznej na rynkach telekomunikacyjnych. Główna metoda badań polega na analizie dokumentów publicznych obrazujących sposób przygotowania rozstrzygnięć regulacyjnych w części dotyczącej określenia rynku i oceny jego konkurencyjności. Do analizy tej wybrano rozstrzygnięcia krajowych i unijnych organów. Podstawowy zasób źródeł tworzą decyzje i postanowienia organów regulacyjnych, z zakresu ochrony konkurencji lub regulacji, wydane w odniesieniu do przedsiębiorców prowadzących działalność na rynkach telekomunikacyjnych. Analizie poddano wykorzystywane w praktyce kryteria ilościowe i jakościowe oceny konkurencyjności, a także metody wyznaczania rynków właściwych. Przeanalizowano także raporty z badań stanu konkurencji na rynkach telekomunikacyjnych przeprowadzonych przez Prezesa UOKiK i Prezesa UKE. Równolegle prowadzono analizę literatury krajowej i zagranicznej odnoszącej się do określenia zadań regulacyjnych, ustalania rynków właściwych oraz metod oceny ich konkurencyjności. Część materiału poznawczego ma charakter normatywny, dlatego konieczne było prowadzenie w niezbędnym zakresie analizy tekstów prawa powszechnie obowiązującego. Analiza ta ma na celu ustalenie ram i przesłanek tej fazy interwencji regulacyjnej, która polega na ocenie konkurencyjności rynku. W pracy wykorzystano wyniki analizy następującego zbioru rozstrzygnięć regulacyjnych, wydanych na szczeblu organów UE oraz na poziomie krajowym, odnoszących się do rynków telekomunikacyjnych. Przeanalizowano 260 rozstrzygnięć KE, Prezesa UOKiK i Prezesa UKE. Badanie objęło 139 decyzji dotyczących kontroli koncentracji i stosowania praktyk ograniczających konkurencję wydanych przez Prezesa UOKiK w latach 2003–2011 (57 decyzji w sprawach koncentracji, 66 decyzji w sprawach nadużywania pozycji dominującej i 16 decyzji w sprawach porozumień ograniczających konkurencję). Analizie poddano także rozstrzygnięcia wydane przez Prezesa UKE w latach 2006–2011. Poddano badaniu 29 rozstrzygnięć Prezesa UKE, w tym 7 dotyczących rynków detalicznych i 22 rynków hurtowych. Nie są to wszystkie rozstrzygnięcia regulacyjne, jakie w omawianym okresie wydał Prezes UKE. Pominięto część decyzji, które dotyczą bardzo podobnych rynków, np. rynków zakańczania połączeń w poszczególnych stacjonarnych lub mobilnych sieciach telefonicznych (rynki 9 i 16(7)) oraz rynku zakańczania krótkich wiadomości tekstowych (SMS) w sieciach ruchomych, na których poszczególni operatorzy posiadają 100% udział w rynku. Badanie objęło także wybrane, dostępne w języku angielskim, 92 decyzje KE. Przeanalizowano wszystkie dostępne w języku angielskim lub polskim 11 decyzji w sprawie praktyk ograniczających konkurencję wydanych przez KE w latach 1999–2011 (5 decyzji dotyczących nadużywania pozycji dominującej i 6 decyzji dotyczących porozumień ograniczających konkurencję). Decyzji KE w sprawie prewencyjnej kontroli koncentracji było w tym okresie znacznie więcej, dlatego skoncentrowano się na analizie decyzji wydanych w latach 2004–2011, czyli na gruncie aktualnego stanu prawnego (81 decyzji, w tym 35 w ramach procedury uproszczonej). Analizie poddano te rozstrzygnięcia regulatora, które opisywały dokonaną przez niego ocenę sytuacji konkurencyjnej na rynkach właściwych.
dc.language.iso pl
dc.rights 10daysAccess
dc.subject kryteria ilościowe
dc.subject kryteria jakościowe
dc.subject ocena konkurencyjności
dc.subject mandat regulacyjny
dc.subject rynki telekomunikacyjne
dc.title Metody oceny konkurencyjności rynków telekomunikacyjnych w świetle potrzeb regulacyjnych
dc.type info:eu-repo/semantics/doctoralThesis
dc.description.eperson Ewa Kwiatkowska
dc.contributor.department Wydział Zarządzania
dc.date.defence 2013-04-17

Files in this item

Files Size Format View

There are no files associated with this item.
PhD theses and reviews are only available on-site at the University of Warsaw Library. If you are interested in reading this text on-site please contact us by e-mail: repozytorium.buw@uw.edu.pl.
Repository do not send PDF copy of theses by e-mail.

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Search Repository


Advanced Search

Browse

My Account

Statistics