Modele oceny szkolnej efektywności nauczania

Repozytorium Centrum Otwartej Nauki

pl | en

Pokaż uproszczony rekord

dc.contributor.advisor Dolata, Roman Jasińska-Maciążek, Aleksandra 2017-07-04T00:05:43Z 2017-07-04T00:05:43Z 2017-02-15
dc.description.abstract Moving away from the bureaucratic model of education management to increase the autonomy of schools and teachers as well as the decentralisation of management and financing of education are increasing the demand for a reliable measurement of learning outcomes in schools. The results of achievement tests are not sufficient because, to a large extent, they depend on factors that are beyond the school’s control. Therefore researchers are developing methods of assessing school effectiveness that take into account the fact that schools differ in terms of student characteristics as well as a wider context in which the schools are operating. The goal of these methods is to capture the part of the learning outcomes which can be attributed to the activities of the school and exclude the part that is independent of the school. Value-added models (VAM) are the most popular. They allow for estimating the student achievement growth. The aim of the doctoral thesis, which is a series of thematically coherent publications, is to discuss selected aspects of measuring school effectiveness in the context of the Polish education system. My studies were conducted within the research tradition known as the school effectiveness research. The publications have been written as part of my work on the projects dedicated to the development of the value-added method in Poland (EWD project) as well as the SUEK research project (Szkolne Uwarunkowania Efektywności Kształcenia; School Effectiveness Research Project). The data that my analyses have been based on come from national examination system as well as three major nationwide longitudinal studies conducted in primary and lower secondary schools in Poland within the EWD and SUEK research projects (each of the studies included data sourced from more than 5,000 students from over 150 schools). In my research I have used advanced quantitative data analysis methods, such as hierarchical linear models, item response theory models, exploratory factor analyses, and linear correlation. In the series of my publications I have focused on five research problems. The first research problem concerned investigating how to measure student achievement in such a way that the results of these measurements could be used as a basis for school effectiveness models, as well as how to examine whether these measurements meet the requirements. Based on the set of achievement tests for grade three TOS 3 (Testy osiągnięć szkolnych dla klas 3) that I have co-created, in the first publication I showed the stages of test development that every researcher must utilise in order to create a tool with the right psychometric properties. In two subsequent publications I concentrated on the requirements that need to be met by the school achievement tests so that they could be used as a basis for valid and reliable measures of school effectiveness. I showed that some of the national examinations used in Poland meet these requirements at a satisfactory level. At the same time, the results from the low-stake assessments, for instance Nationwide Testing of Skills of Third Graders (Ogólnopolskie Badanie Umiejętności Trzecioklasistów), give rise to justifiable doubts. The analyses showed that it is problematic to use the low-stake tests to evaluate school effectiveness. In my last publication in this area I analysed the possibility of using quasi-observation scales completed by the teachers to assess the effectiveness of schools. I demonstrated that while this measurement can provide valuable information about the within-class variance of students’ characteristics, it ceases to be useful if we want to grasp the differences between classes or schools, which is crucial for assessing school effectiveness. My second research problem focused on how much Polish schools differ in terms of the results and effectiveness of teaching and how to correctly estimate this diversity based on the hierarchical structure of educational data. In one of the publications I discussed the hierarchical linear models in this context. The analyses based on these models, presented in my subsequent publications, have shown that the between-school variance in student performance after the third grade of primary school varies in the Polish education system between 9% and 13% (depending on sample and the area of skills), and after the sixth grade it is 3 to 6 percentage points higher. This explains how much the opportunities for students to receive high test scores depend on which school they attend. Part of this variance is explained by an uneven distribution of student characteristics between schools (those characteristics that are relevant to the learning outcomes). When we take this into account in the analyses, the differences between primary schools become significantly smaller, but still remain significant. My analyses showed that while the between-school variance of school effectiveness after the first stage of education is not large, it is growing in the second stage of education. Betweenschool variance in student performance in lower secondary schools is larger and reaches over 20%, and, in addition, the analyses show significant differences in this area depending of the size of the city or village. The third research problem focused on developing models of assessing school effectiveness that take into account the different goals, also when the data availability is limited. The main research question referred to the consequences of the adoption of a specific model for the estimated indicators and their interpretation. I focused my research on the models for primary schools. I examined the possibility of developing models for the first level of education where only one measurement of student achievement seems to be realistic, at the end of grade three. I proposed two contextualised attainment models (CAM) in which the achievement test results at the end of third grade are controlled for the main contextual variables which are important for the learning outcomes and, at the same time, are beyond school’s influence. The indicators estimated from those models were highly consistent with indicators estimated from comprehensive models, i.e. those that included all important determinants of student achievements that are beyond school’s control and that were confirmed in the study. I documented also other characteristics of these models. In my next publication I showed how to develop different models of assessing school effectiveness, and I compared the four most commonly used models: a contextualised attainment model, as well as three value-added models that had different sets of the additional control variables. The analyses showed first of all that it is dangerous to assign simple labels such as “effective school” – “ineffective school” because the interpretation depends heavily on whether we use the indicators estimated from VAM or CAM. The differences between various value-added indicators were not that big. In addition, I documented the relationship between estimated indicators and selected factors that are beyond school’s influence, as well as other characteristics of the models. The fourth research problem focused on the assessment of validity of school effectiveness models. Searching for the evidence supporting or undermining the validity of school effectiveness indicators used in Poland, I showed that the lack of the information about students’ age in the value-added models did not bias the estimated indicators. Additionally, I demonstrated that although lower secondary schools vary significantly in terms of the level of intelligence of the students, the exam results in the sixth grade used in this model allow for sufficient control of the between-school variance. It turned out that including the information about students’ intelligence in the model did not have a significant influence on the estimated value-added indicators. Moreover, I indicated that, contrary to popular opinion, it cannot be said that the schools in which students achieve additional support in learning are gaining when it comes to value-added indicators. I found a negative correlation between receiving such assistance and the relative achievement gains. As a result of analysing the criterion validity of the value-added method I have shown that not only do schools significantly differ in terms of students’ intelligence gains, but also the students’ intelligence grows faster in the schools with higher added value. The conclusions of my research support the validity of the Polish school effectiveness models. The last of the research problems that I focused on referred to the possibility of using the school effectiveness indicators in an education policy. I focused on the less obvious area, i.e. using these indicators for monitoring and evaluation of educational processes at the local level by analysing the process of differentiation of lower secondary schools in big cities. The analyses showed that within cities we are dealing with a dynamic process of schools differentiation with regard to educational outcomes. The article also describes the possibilities of using value-added indicators to monitor and evaluate those processes at the local level from the perspective of effectiveness of individual schools.
dc.description.abstract Odchodzenie od biurokratycznego modelu zarządzania edukacją na rzecz zwiększania autonomii szkół i nauczycieli oraz decentralizacja zarządzania i finansowania edukacji powoduje wzrost zapotrzebowania na wiarygodne miary wyników nauczania w szkołach. Wyniki testów osiągnięć szkolnych nie wystarczają, gdyż w dużym stopniu zależą od czynników, na które szkoła nie ma wpływu. Rozwijane są więc metody oceny efektywności nauczania, które uwzględniają fakt, że szkoły różnią się pod względem cech uczniów oraz szerszego kontekstu, w którym pracują. Ich celem jest uchwycenie tej części wyników nauczania, którą możemy przypisać działaniom szkoły, a wyłączenie tego, co od szkoły niezależne. Najpopularniejsze są modele edukacyjnej wartości dodanej (EWD), które pozwalają na oszacowanie postępów edukacyjnych uczniów. Celem pracy doktorskiej, w postaci cyklu spójnych tematycznie publikacji, jest naukowe przedyskutowanie wybranych aspektów badania szkolnej efektywności nauczania w kontekście polskiego systemu edukacji. Podjęte przeze mnie badania były prowadzone w tradycji badawczej znanej pod nazwą school effectiveness research. Publikacje zostały przygotowane w ramach mojej pracy w projektach poświęconych rozwojowi metody EWD w Polsce oraz projektowi badawczemu SUEK (Szkolne Uwarunkowania Efektywności Kształcenia). Dane będące podstawą przeprowadzonych przeze mnie analiz pochodzą z trzech dużych ogólnopolskich badań podłużnych prowadzonych w szkołach podstawowych i gimnazjach (ponad 5000 uczniów z ponad 150 szkół w każdym badaniu) zrealizowanych w ramach projektu EWD i SUEK oraz z systemu egzaminów zewnętrznych. W badaniach wykorzystałam zaawansowane metody analizy danych ilościowych takie jak wielopoziomowe modele regresji liniowych, skalowanie wyników metodą IRT, eksploracyjną analizę czynnikową, analizę korelacji liniowej. W cyklu publikacji podjęłam pięć problemów badawczych. Pierwszy koncentrował się wokół pytań, jak mierzyć wiadomości i umiejętności uczniów, by wyniki tych pomiarów mogły być podstawą modeli oceny efektywności nauczania oraz jak badać, czy pomiar ten spełnia stawiane mu wymagania. W pierwszym artykule w tym obszarze pokazałam, na przykładzie współtworzonego przez mnie zestawu testów osiągnięć szkolnych TOS 3, przez jakie etapy konstrukcji musi przejść badacz, by stworzyć narzędzie o dobrych właściwościach. W dwóch kolejnych publikacjach podjęłam problem wymagań, jakie muszą spełniać testy osiągnięć szkolnych, by mogły być podstawą trafnych modeli oceny szkolnej efektywności nauczania. Pokazałam, że wybrane egzaminy zewnętrzne stosowane w polskim systemie oświaty spełniają te wymagania w stopniu zadowalającym. Natomiast wyniki prowadzonych pomiarów o niskiej doniosłości, np. Ogólnopolskiego Badania Umiejętności Trzecioklasistów, budzą uzasadnione wątpliwości. Analizy pokazały problematyczność wykorzystywania testów niskiej stawki do oceny efektywności nauczania. W ostatniej publikacji w tym obszarze przeanalizowałam możliwość wykorzystania w celu oceny szkolnej efektywności nauczania wypełnianych przez nauczycieli skal quasi-obserwacyjnych. Pokazałam, że o ile pomiar taki może dostarczać wartościowej informacji o wewnątrzoddziałowym zróżnicowaniu cech uczniów, o tyle przestaje być on użyteczny, jeśli chcemy uchwycić różnice między klasami czy szkołami, co jest kluczowe dla modeli oceny efektywności nauczania. W zakresie drugiego problemu postawiłam pytania o to, jak bardzo polskie szkoły różnią się pod względem uzyskiwanych wyników i efektywności nauczania oraz jak, uwzględniając hierarchiczną strukturę danych edukacyjnych, poprawnie szacować to zróżnicowanie. W jednej z publikacji omówiłam w tym kontekście hierarchiczne modele liniowe. Przedstawione w kolejnych publikacjach analizy z wykorzystaniem tych właśnie modeli pokazały, że zróżnicowanie międzyszkolne wyników nauczania po III klasie szkoły podstawowej waha się w polskim systemie oświaty między 9 a 13% (w zależności od obszaru umiejętności i badanej próby), a po VI klasie jest o 3 do 6 pp. wyższe. W takim właśnie stopniu szansa na wysoki wynik ucznia zależy od tego, do której szkoły uczęszcza. Za część tego zróżnicowania odpowiada jednak nierównomierne rozłożenie pomiędzy szkołami cech uczniów mających znaczenie dla efektów nauczania. Gdy weźmiemy to pod uwagę w analizach, różnice między szkołami podstawowymi znacząco zmniejszają się, jednak nadal pozostają istotnie. Przeprowadzone przeze mnie analizy pokazały, że o ile międzyszkolne zróżnicowanie efektywności nauczania po I etapie kształcenia nie jest duże, to rośnie ono na II etapie. Międzyszkolne zróżnicowanie wyników nauczania w gimnazjach jest jeszcze większe i sięga dwudziestu kilku procent, a dodatkowo dostrzega się znaczące różnice w tym zakresie w zależności od wielkości miejscowości. Trzeci problem badawczy dotyczył budowania modeli oceny szkolnej efektywności nauczania uwzględniających różne cele takiej oceny, także w sytuacji ograniczonej dostępności danych. Główne pytanie badawcze odnosiło się do konsekwencji wynikających z przyjęcia określonego modelu dla uzyskanych wyników i ich interpretacji. Skoncentrowałam się na modelach dla szkół podstawowych. Zbadałam możliwości skonstruowania modeli dla I etapu edukacyjnego, gdzie obecnie realny wydaje się tylko jeden pomiar osiągnięć – na zakończenie nauczania w klasach III. Zaproponowałam dwa tzw. kontekstowe modele oceny efektywności nauczania, w których wyniki testów osiągnięć szkolnych po III klasie są analizowane przy kontroli podstawowych zmiennych kontekstowych mających znaczenie dla wyników nauczania, ale niezależnych od szkoły. Wskaźniki wyznaczone z tych modeli były wysoce zgodne z policzonymi na podstawie modeli wyczerpujących, czyli takich, które zawierały wszystkie ważne, potwierdzone uprzednio w analizach, pozaszkolne uwarunkowania osiągnięć uczniów. Udokumentowałam też pozostałe właściwości tych modeli. W kolejnej publikacji pokazałam, w jaki sposób można budować różne modele oceny szkolnej efektywności nauczania oraz porównałam cztery najczęściej wykorzystywane: kontekstowy model efektywności nauczania oraz trzy modele EWD różniące się zestawem dodatkowych zmiennych kontrolnych. Przeprowadzone analizy pokazały przede wszystkim, że niebezpieczne jest przypisywanie prostych etykietek „szkoła efektywna” – „szkoła nieefektywna”, bo interpretacja silnie zależy od tego, czy użyjemy miar EWD czy wskaźników kontekstowych. Różnice między wskaźnikami EWD z poszczególnych modeli nie były już takie duże. W publikacji udokumentowałam dodatkowo siłę związku policzonych miar z wybranymi czynnikami pozaszkolnymi oraz inne właściwości modeli. Czwarty problem koncentrował się wokół badania trafności modeli oceny szkolnej efektywności nauczania. W jego ramach poszukiwałam naukowych dowodów, które wspierają lub podważają trafność stosowanych w Polsce wskaźników efektywności nauczania. Wykazałam, że brak w stosowanych w Polsce modelach EWD informacji o wieku uczniów nie prowadził do obciążenia szacowanych wskaźników. Dodatkowo pokazałam, że mimo iż gimnazja różnią się istotnie statystycznie poziomem inteligencji uczniów, to uwzględnione w modelu wyniki sprawdzianu w VI klasie w wystarczającym stopniu pozwalają kontrolować to zróżnicowanie. Okazało się, że dodanie do modelu informacji o inteligencji uczniów nie wpływało znacząco na oszacowania wartości wskaźników EWD. Ponadto pokazałam, że wbrew potocznej opinii nie można powiedzieć, że szkoły, w których uczniowie otrzymują dodatkowe wsparcie w nauce, zyskują we wskaźnikach EWD. Stwierdziłam bowiem negatywną zależność między korzystaniem z takiej pomocy a względnymi przyrostami osiągnięć szkolnych. W ramach analizy trafności kryterialnej metody EWD wykazałam natomiast, że szkoły nie tylko istotnie różnią się wielkością przyrostów inteligencji swoich uczniów, ale także że w szkołach o wysokiej EWD szybciej przyrasta inteligencja uczniów. Wnioski płynące z przeprowadzonych przeze mnie badań wspierały trafność przyjętych modeli efektywności nauczania. Ostatni z podjętych problemów dotyczył możliwości wykorzystania wskaźników szkolnej efektywności nauczania w polityce oświatowej. Skoncentrowałam się na mniej oczywistym obszarze, czyli zastosowaniu ich do monitorowania procesów oświatowych na poziomie lokalnym na przykładzie różnicowania się gimnazjów w dużych miastach. Przeprowadzone analizy pokazały, że w miastach obserwujemy dynamiczny proces różnicowania się gimnazjów pod względem wyników kształcenia. W artykule przedstawiono, w jaki sposób dzięki metodzie EWD samorządy mogą ocenić skutki tego procesu z punktu widzenia efektywności poszczególnych szkół.
dc.language.iso pl
dc.rights 10daysAccess
dc.subject efektywność nauczania
dc.subject modele edukacyjnej wartości dodanej
dc.subject modelekontekstowe
dc.subject trafność
dc.subject międzyszkolne zróżnicowanie wyników nauczania
dc.subject pomiar edukacyjny
dc.subject school effectiveness
dc.subject value-added models
dc.subject contextualised attainment models
dc.subject validity
dc.subject between school variance in student performance
dc.subject educational measurement
dc.title Modele oceny szkolnej efektywności nauczania
dc.title.alternative Measuring school effectiveness
dc.type info:eu-repo/semantics/doctoralThesis
dc.contributor.department Wydział Pedagogiczny 2017-07-14
dc.identifier.apd 23355
dc.description.osid 72448

Plików w tej pozycji

Pliki Rozmiar Format Widok

Nie ma plików powiązanych z tą pozycją.
Teksty doktoratu i recenzji są udostępniane na miejscu w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt e-mailowy z redakcją Repozytorium UW ( lub osobisty poprzez Informatorium Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, tel. 22 55 25 178.
Repozytorium nie przesyła obronionych doktoratów e-mailem.

Ta pozycja pokazuje się w tej kolekcji(ach)

Pokaż uproszczony rekord

Szukaj w repozytorium

Szukanie zaawansowane


Moje konto