Epistemologiczne przesłanki teorii muzyki Arystoksenosa z Tarentu

University of Warsaw Repository

pl | en
 
 

Show simple item record

dc.contributor.advisor Żerańska-Kominek, Sławomira
dc.contributor.author Laskowska, Anna Maria
dc.date.accessioned 2017-10-11T15:36:30Z
dc.date.available 2017-10-11T15:36:30Z
dc.date.issued 2017-10-11
dc.identifier.uri https://depotuw.ceon.pl/handle/item/2305
dc.description.abstract Przedmiotem rozprawy jest analiza teorii muzyki Arystoksenosa z Tarentu (ok. 370-300 p.n.e.), filozofa i muzyka, ucznia Arystotelesa. Do naszych czasów przetrwały tylko dwa jego traktaty, Elementy harmoniki i Elementy rytmiki, które uważane są za najstarsze zachowane dzieła o muzyce starożytnej Grecji. Z powodu niewielkiej objętości Elementów rytmiki głównym przedmiotem analizy jest teoria harmoniczna. Praca ma na celu pokazanie podstawowych metod i kategorii, za pomocą których Arystoksenos wyznacza nową drogę naukowego poznania muzyki. Punktem wyjścia i głównym założeniem zarazem jest uznanie ogromnego wpływu, jaki miała filozofia Arystotelesa na kształtowanie się arystoksenosowskiej myśli o muzyce. W rozważaniach szeroko wykorzystywane są analogie z dziełami Stagiryty, w szczególności z Analitykami wtórymi i Fizyką. Wpływy widoczne są przede wszystkim w dwóch sferach: w arystoksenosowskiej koncepcji harmoniki jako autonomicznej wiedzy, która korzysta w argumentacji z zasad właściwych swojemu przedmiotowi, jak również w wyobrażeniu muzyki jako bytu naturalnego, który porusza się ruchem naturalnym i ma zasadę ruchu w sobie. Podstawowym elementem doktryny Arystoksenosa było bowiem przekonanie, że muzyka jest w swej istocie częścią natury, a nie wytworem człowieka. Praca składa się z czterech rozdziałów, zatytułowanych kolejno: Sylwetka Arystoksenosa z Tarentu, Naukowe poznanie muzyki, Metoda badań, Melos. W pierwszej części staram się przedstawić postać Arystoksenosa. Głównym źródłem jest hasło 'Arystoksenos' z bizantyńskiego leksykonu zwanego Księgą Suda. Ponadto zestawiam ze sobą różne fragmenty z dzieł starożytnych autorów, które wspominają postać Arystoksenosa i próbuję zrekonstruować jego podstawowe poglądy nie tylko muzyczne, ale również filozoficzne. Na szczególna uwagę zasługuje arystoksenosowska teoria duszy jako harmoniii, którą znamy z fragmentarycznych przekazów Cycerona i Laktacjusza. W drugim rozdziale zostaje omówiona arystoksenosowska koncepcja harmoniki jako nauki. Podstawowe pytanie, jakie postawiłam, brzmiało, czy Elementy harmoniki to traktat, który ma odkrywać arkana sztuki muzycznej, czy jest inny cel tego dzieła. Ponadto poruszony zostaje problem przyczynowości w teorii harmoniki jako główny wyznacznik naukowości badań. Trzeci rozdział to opis metody badań, którą Arystoksenos stosuje do analizy bytu muzycznego. Można ją podzielić na dwa etapy: proces formułowania zasad (ἐπαγωγή) oraz dowodzenie (ἀπόδειξις), które czyni użytek z tych zasad w formie sylogizmu. Tematem ostatniego rozdziału jest sam przedmiot harmoniki, czyli melos. Moim celem było przede wszystkim zrozumienie, w jaki sposób Arystoksenos wyobraża sobie melos i jakie są podstawowe kategorie, za pomocą których go opisuje. Rozważania podzieliłam na dwie części, dotyczące dynamicznej i statycznej koncepcji melosu. Podział ten nie był intencją Arystoksenosa, jednak w sposób naturalny wynika on z jego metody badań. Indukcja bowiem odnosi się do samej muzyki, czyli do melosu będącego w ruchu, natomiast dowodzenie dotyczy porządku dźwięków, czyli melosu rozważanego poza ruchem i czasem. Do pracy dołączone zostały również tłumaczenia obu traktatów Arystoksenosa, Elementów harmoniki i Elementów rytmiki, w których nacisk położony został na uwydatnienie ich perypatetyckiego charakteru.
dc.description.abstract This thesis focuses on Aristoxenus of Tarentum (c. 370 – 300 BC) and his theory of music. From 453 works mentioned by the Byzantine encyclopedia the Suda, survived only two: Elementa harmonica and Elementa rhythmica, which are considered as the oldest treatises on music in Ancient Greece. However, due to the small amount of the preserved text of Elementa rhythmica, the main subject of the discussion is the theory of harmonics. The aim of the thesis is to show the elementary methods and categories, which construct a new way of musical cognition. A starting point and its main proposition is recognition of the fact that Aristotelian philosophy had an immense influence on formulating the Aristoxenian theory. Therefore, the analogies between Aristotelian and Aristoxenian thought are widely used. The main references are to the Physica and Analytica posteriora of Aristotle. The thesis is composed of four chapters, entitled: Profile of Aristoxenus, Scientific cognition of music, Method of research and Melos. The first chapter is an attempt to describe the character of Aristoxenus. Due to the lack of ancient biography of Aristoxenus I am trying to collect fragments on Aristoxenus and reconstruct his main views not only on music, but also on philosophical matters. Chapter 2 examines the Aristoxenian idea of harmonics as a science. The fundamental question is whether the Elementa harmonica is a work written just for musicians, or there is another aim of the treatise. Moreover, in the chapter is discussed also the question of causality as a main criterion of science. Chapter 3 describes the method of research, which is applied by Aristoxenus to investigate the musical being. It can be divided into two parts: a process of formulating the main principles (ἐπαγωγή) and demonstration (ἀπόδειξις), which makes use of these principles in a form of syllogism. Chapter 4 describes the main subject of harmonics, i.e. melos. The most important goal of this chapter is to understand, how Aristoxenus imagines the musical being and what are its fundamental categories. The chapter is subdivided into two parts: static and dynamic melos. As an appendix I put the translations of both works, Elementa harmonica and Elementa rhythmica, in which the stress is given to the Aristotelian character of the musical theory.
dc.rights 10daysAccess
dc.subject harmonia.
dc.subject głos
dc.subject melos
dc.subject harmonika
dc.subject Arystoksenos
dc.title Epistemologiczne przesłanki teorii muzyki Arystoksenosa z Tarentu
dc.type info:eu-repo/semantics/doctoralThesis
dc.description.eperson Anna Maria Laskowska
dc.contributor.department Wydział Polonistyki
dc.date.defence 2017-10-24

Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Search Repository


Advanced Search

Browse

My Account

Statistics