Rada Stanu jako organ sądowej ochrony konstytucji we Francji

University of Warsaw Repository

pl | en
 
 

Show simple item record

dc.contributor.advisor Zubik, Marek
dc.contributor.author Puchta, Radosław
dc.date.accessioned 2017-10-30T14:50:33Z
dc.date.available 2017-10-30T14:50:33Z
dc.date.issued 2017-10-30
dc.identifier.uri https://depotuw.ceon.pl/handle/item/2333
dc.description.abstract Streszczenie 1. Rozprawa doktorska podejmuje problematykę francuskiej Rady Stanu, która nie doczekała się w polskiej literaturze prawniczej pogłębionego opracowania monograficznego. Organ ten zdaje się nie budzić większego zainteresowania polskich badaczy. Tymczasem jest on jednym z kluczowych konstytucyjnych organów państwa, łączącym funkcje najwyższego sądu administracyjnego oraz doradcy rządu i parlamentu w sprawach legislacji. 2. Wnikliwa analiza działalności jurysdykcyjnej i opiniodawczej Rady Stanu pozwala sformułować wniosek, że istotą realizowanych przez nią zadań jest ochrona szeroko pojętego ładu konstytucyjnego. Stroi ona na straży poszanowania wolności i praw podstawowych przez organy władzy publicznej oraz przestrzegania przez inne konstytucyjne organy państwa (rząd i parlament) powierzonych im przez ustrojodawcę kompetencji. Rada Stanu staje się przez to gwarantem urzeczywistnienia zasady wysłowionej w art. 16 Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z 1789 r., że społeczeństwo, w którym nie ma zapewnionej ochrony praw, i w którym podział władz nie został ustanowiony, nie ma w ogóle konstytucji. W tym sensie Rada Stanu – i taka jest podstawowa teza dysertacji – realizuje funkcje przypisywane sądom konstytucyjnym. Jest sądem konstytucyjnym w materialnym rozumieniu tego pojęcia. Funkcję tę dzieli z Radą Konstytucyjną, przy czym rzeczywisty wpływ Rady Stanu na zachowanie ładu konstytucyjnego zdaje się być nawet większe od tego, jaki wywiera Rada Konstytucyjna. Wobec rozczłonkowania kompetencji sądu konstytucyjnego między oba sądy francuski model kontroli konstytucyjności nabiera cech „rozproszonego”. 3. Praca została podzielona na sześć rozdziałów. Rozdział pierwszy stanowi próbę ukazania uwarunkowań politycznych i doktrynalnych, na tle których kształtował się francuski system kontroli konstytucyjności, a także granic ochrony konstytucji sprawowanej przez Radę Konstytucyjną. W rozdziale drugim przedstawiona została ewolucja rozwiązań prawnych określających zadania i organizację Rady Stanu od czasu jej utworzenia (1799 r.) do chwili obecnej, bez świadomości której nie sposób zrozumieć istoty funkcji realizowanej przez ten sąd. Rozdział trzeci koncentruje się na kwestiach związanych z pozycją ustrojową Rady Stanu po wejściu w życie Konstytucji z 1958 r. a także z jej kompetencjami w sferze stanowienia prawa i kontroli legalności aktów administracji. Rozdział czwarty dotyczy już wprost badania konstytucyjności aktów władzy wykonawczej (prezydenta, premiera i pozostałych organów centralnych). Natomiast w rozdziale piątym analizie poddany został problem podległości sądu administracyjnego ustawie oraz instrumenty, za pomocą których Rada Stanu uchylić się może od skutków ustaw niezgodnych z aktami konstytucyjnymi i międzynarodowymi. Omówiono w tym miejscu także wpływ reformy ustrojowej z 2008 r. na pozycję sądu administracyjnego. Rozdział szósty ukazuje zakres, w jakim Rada Stanu egzekwuje poszanowanie przez władze konstytucyjne granic przypisanych im kompetencji. 4. Poczynione ustalenia potwierdzają trafność tezy, że Rada Stanu realizuje we Francji funkcję sądu konstytucyjnego. Do niej należy wyłączna kognicja do oceny legalności (a więc i konstytucyjności) ordonansów, dekretów oraz innych aktów pochodzących od centralnych organów władzy wykonawczej. Rada Stanu nie jest sądem ustawy, niemniej jednak posiada – wypracowane głównie w orzecznictwie – instrumenty do tego, aby uchylić się od obowiązku zastosowania ustawy w przypadku „wtórnej” lub „oczywistej” niekonstytucyjności. Wobec odmowy dokonywania przez Radę Konstytucyjną kontroli zgodności ustaw z zobowiązaniami wynikającymi z aktów prawa międzynarodowego i unijnego, kompetencję w tym zakresie przejęły sądy zwyczajne. W efekcie Rada Stanu samodzielnie bada, czy ustawa nie narusza np. Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Jeśli się uwzględni, że standardy konwencyjne zasadniczo odpowiadają standardom konstytucyjnym, wówczas taka kontrola konwencyjności staje się de facto pośrednią kontrolą konstytucyjności. Relacje między aktem ustawodawczym i sądem administracyjnym ostatecznie zmodyfikował także sam ustrojodawca, który w 2008 r. wprowadził możliwość kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym zgodności ustawy z wolnościami i prawami gwarantowanymi w konstytucji. Do tego sądu, a ostatecznie do Rady Stanu, należy nie tylko formalna ocena dopuszczalności pytania prawnego, ale także merytoryczna ocena trafności podniesionego zarzutu. Rada Stanu może tym samym orzec – w praktyce w sposób przesądzający sprawę dla innych postępowań sądowoadministracyjnych – o zgodności ustawy. Jednak nadal to Rada Konstytucyjna zachowuje wyłączną kompetencję do orzeczenia niezgodności, z którym to orzeczeniem wiąże się skutek derogacyjny. 1. The PhD dissertation discusses matters related to the French Council of State, which has not yet been the subject of an exhaustive monographical analysis in the Polish legal literature. The Council of State does not appear to have aroused much interest among Polish legal scholars so far, but, in fact, the Council constitutes one of the key constitutional organs of the state, functioning both as the highest administrative court and an advisory body to the government and the parliament within the remit of legislative matters. 2. A thorough analysis of the Council’s activity within judicial and advisory capacity allows one to conclude that its tasks primarily amount to the protection of the constitutional order construed in a broad sense. The Council safeguards respect for fundamental rights and freedoms on the part of public authorities as well as the adherence of other constitutional organs of the state (the government and the parliament) to the scope of powers vested in them by the constitution-maker. Thus, the Council of State becomes a guarantor of the implementation of the principle expressed in Article 16 of the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen of 1789, which stipulates that any society in which the guarantee of rights is not assured, nor the separation of powers determined, has no Constitution. In this sense, the Council of State – and this is the main thesis of the dissertation – exercises powers associated with constitutional courts. The Council is a constitutional court within the substantive meaning of the term. It shares that function together with the Constitutional Council, although the actual impact of the Council of State on the preservation of the constitutional order appears to be even more considerable than the impact of the Constitutional Council. Given the division of constitutional-court powers between the two courts, the French model of the review of constitutionality displays the characteristics of a “dispersed” one. 3. The dissertation comprises six chapters. Chapter One constitutes an attempt at presenting political and doctrinal determinants that have shaped the French system of the review of constitutionality, as well as limits within which the Constitutional Council safeguards the Constitution. Chapter Two presents the evolution of legal solutions determining the tasks and organisational structure of the Council of State from the time of its establishment (1799) until the present, without the knowledge of which it is impossible to grasp the essence of the function fulfilled by that court. Chapter Three focuses on matters pertaining to the systemic position of the Council of State after the entry into force of the Constitution of 1958, as well as to its powers within the scope of enacting legislation and reviewing the legality of administrative acts. Chapter Four is devoted to the constitutional review of the executive acts (issued by the President of the Republic, the Prime Minister, and the other central authorities). Chapter Five analyses the issue that the administrative court is subject to statute as well as discusses instruments by means of which the Council of State may evade the effects of statutes that do not conform to acts equivalent in rank to the Constitution as well as to external-law acts. This chapter also deals with the impact of the 2008 constitutional reform on the position of the administrative court. Chapter Six delineates the scope within which the Council of State enforces respect from constitutional authorities for the limits of their powers. 4. The findings presented in the dissertation confirm the aptness of the thesis that the French Council of State plays the role of a constitutional court. The Council has an exclusive power to determine the legality (and thus also constitutionality) of ordonnances, decrees as well as other acts issued by central executive authorities. The Council of State does not conduct a direct review of statutes; however, it does have, at its disposal, instruments – devised mainly in case law – to evade the obligation of applying a statute that is “manifestly” unconstitutional or where there is a case of “secondary” unconstitutionality. In the event of the Constitutional Council’s refusal to review the conformity of statutes to obligations arising from international-law and EU acts, the power within that scope has been taken over by administrative and common courts. As a result, the Council of State examines whether a statute does not violate e.g. the European Convention on Human Rights. If one takes account of the fact that standards arising from conventions, in principle, correspond to constitutional standards, then the review of conformity to conventions actually becomes an indirect review of constitutionality. Relations between a statutory act and an administrative court were eventually modified by the constitution-maker himself, who in 2008 introduced the possibility of challenging, in administrative-court proceedings, the conformity of a statute to the rights and freedoms enshrined in the Constitution. It is the task of that court, and ultimately the Council of State, not only to formally evaluate the admissibility of a question of law, but also to substantively assess the aptness of the raised allegation. Therefore, the Council of State may adjudicate upon the conformity of a statute, in a way that determines a case for other administrative-court proceedings. However, it is still the Constitutional Council that maintains the exclusive power to adjudicate upon non-conformity, which results in derogation.
dc.language.iso pl
dc.rights info:eu-repo/semantics/restrictedAccess
dc.subject France
dc.subject constitutional review
dc.subject Council of State
dc.subject Francja
dc.subject kontrola konstytucyjności
dc.subject Rada Stanu
dc.title Rada Stanu jako organ sądowej ochrony konstytucji we Francji
dc.type info:eu-repo/semantics/doctoralThesis
dc.description.eperson Radosław Puchta
dc.contributor.department Wydział Prawa i Administracji
dc.date.defence 2017-11-14

Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Search Repository


Advanced Search

Browse

My Account

Statistics