Znaczenie religii dla demokracji u Alexisa de Tocqueville'a

University of Warsaw Repository

pl | en
 
 

Show simple item record

dc.contributor.advisor Śpiewak, Paweł
dc.contributor.author Czernecki, Igor
dc.date.accessioned 2019-07-03T13:13:07Z
dc.date.available 2019-07-03T13:13:07Z
dc.date.issued 2019-07-03
dc.identifier.uri https://depotuw.ceon.pl/handle/item/3439
dc.description.abstract Celem tej pracy jest zbadanie znaczenia religii w demokracji na podstawie prac i korespondencji Alexisa de Tocqueville’a. Będę argumentował, że znaczenie, jakie autor O demokracji w Ameryce przypisuje religii, jest równie aktualne, co bardziej znane zjawiska Tocqueville’owskie, na przykład rozpoznane przezeń napięcie między wolnością a równością czy groźba centralizacji władzy. W pracy zadaję pytanie o naturę człowieka demokratycznego, by zrozumieć charakter i znaczenie jego interakcji z religią. Uwzględniam też położenie religii w demokratycznym układzie społecznym. Tocqueville widzi je inaczej w przypadku Ameryki, a inaczej w przypadku Francji, co prowadzi go do różnych wniosków. Doprowadzam do konfrontacji koncepcji religii obywatelskiej, która pojawia się w opisie Tocqueville’a relacji Amerykanów z chrześcijaństwem, z religią serca, która wyłania się w innych miejscach i jest obecna w licznych introspekcjach autora. Dowodzę, że to rozróżnienie odpowiada religii objawionej i naturalnej i że pojęcia te można powiązać za pomocą teizmu. Na podstawie studiów Tocqueville’a nad religijnym charakterem Wielkiej Rewolucji Francuskiej proponuję nowy odczyt potencjału, jaki względem różnych wierzeń zawiera nasz układ społeczny. Przy okazji wykazuję, że doświadczenia końca XVIII i pierwszej połowy XIX wieku opisywane są teleologicznie, a rewolucja czyni język opatrzności nieodzownym narzędziem do opisywania doświadczanych przez Francuza wstrząsów dziejowych. Wyodrębniam postulat Tocqueville’a, by w każdym układzie społecznym uzgadniać porządki świecki i święty, i udowadniam, że stanowi on o aktualności myśli autora dotyczącej znaczenia religii dla demokracji. Zdaniem francuskiego myśliciela człowiek nowoczesny ma wszelkie predyspozycje do tego, by być człowiekiem wiary ale p o w i ni en być religijny. Pierwsze stwierdzenie ma związek z indywidualnymi predyspozycjami człowieka, drugie ma znaczenie społeczne, a Tocqueville odnosi je przed wszystkim do dogmatów Kościoła katolickiego. Powinność wynika z funkcji społecznej, ale nie jest bezwarunkowa. Aby religia spełniała pozytywną funkcję, musi być uzgodniona z danym układem społecznym, w tym przypadku z demokracją. Praca jest wynikiem uważnej lektury Tocqueville’a, lecz uwzględnia też inne nurty czy myślicieli, z których idei czerpał Francuz. Te nurty to przede wszystkim romantyzm, liberalizm, konserwatyzm i jansenizm, a myśliciele: Blaise Pascal, Monteskiusz, Jean-Jacques Rousseau, Joseph de Maistre i René de Chateaubriand. Analiza dorobku Tocqueville’a pod względem religii może pomóc zarówno socjologom czy obywatelom w lepszym zrozumieniu znaczenia religii dla współczesnego społeczeństwa, jak i człowiekowi w lepszym zrozumieniu jego potencjalnej lub faktycznej relacji z Bogiem.
dc.description.abstract This study concerns the meaning of religion in democracy according to Alexis de Tocqueville. I argue that this meaning is as important and contemporary as the author’s betterknown concepts: the tension between equality and liberty or the threat posed by centralization to freedom. In this work I am interested in the nature of democratic man; such a study is essential to an attempt at understanding his interaction with religion. I also consider the place of religion in a democratic society; Tocqueville see’s it differently in America and in France and this leads him to different conclusions. I confront the idea of civil religion, which appears in Tocqueville’s description of the American’s approach to religion, with that of a religion of the heart, present during the authors numerous introspections. I argue that these two differing concepts correspond with ideas of revealed and natural religions and that they should be framed together in the context of Theism. I propose a new reading of the potential for faith in democratic society on the basis of Tocqueville’s study of the religious character of the French Revolution. I also show that events of the last part of the XVIII and first part of the XIX centuries are understood teleologically by authors living at the time. Religious language proves to be a crucial tool for understanding the revolutions of the era. In this thesis I focus on Tocqueville’s suggestion that every society should take care to harmonize it’s political and metaphysical ideas and I argue that this insight stands as proof of the utility of Tocqueville’s religious thought for the present. According to the French thinker modern man is predisposed to be a man of faith, while in Tocqueville’s opinion he should be a man of religion. The predisposition is a matter of the individual’s psychological condition while Tocqueville’s recommendation is related to the social function of religion, specifically the Catholic Church. This functional side is, however, conditioned upon religion being harmonized with the society that concerns it. This paper is the result of a close reading of Tocqueville but it also involves a study of a selection of movements and thinkers, the ideas of who were of importance to the author. These movements include Romanticism, Liberalism, Conservatism and Jansenism; thinkers include Blaise Pascal, Montesquieu, Jean-Jacques Rousseau, Joseph de Maistre and René de Chateaubriand. An analysis of religion in Tocqueville’s work is an endeavor that should be of use to sociologists and citizens wanting to better understand the meaning of religion in contemporary society; it may also prove helpful in helping one better understand his/her potential for faith.
dc.language.iso pl
dc.rights Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska
dc.rights info:eu-repo/semantics/openAccess
dc.rights.uri http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/legalcode
dc.subject ultramontanizm
dc.subject Rene de Chateaubriand
dc.subject Joseph de Maistre
dc.subject Jean-Jacques Rousseau
dc.subject Monteskiusz
dc.subject Blaise Pascal
dc.subject jansenizm
dc.subject romantyzm
dc.subject konserwatyzm
dc.subject liberalizm
dc.subject panteizm
dc.subject wiara
dc.subject demokracja
dc.subject teizm
dc.subject socjologia religii
dc.subject Tocqueville
dc.subject Jansenism
dc.subject Romanticism
dc.subject Conservatism
dc.subject Liberalism
dc.subject Pantheism
dc.subject Faith
dc.subject Democracy
dc.subject Theism
dc.subject Sociology of Religion
dc.title Znaczenie religii dla demokracji u Alexisa de Tocqueville'a
dc.title.alternative The Meaning of Religion for Democracy according to Alexis de Tocqueville
dc.type info:eu-repo/semantics/doctoralThesis
dc.description.eperson Anna Książczak
dc.contributor.department Instytut Socjologii
dc.date.defence 2019-07-12

Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska Except where otherwise noted, this item's license is described as Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska

Search Repository


Advanced Search

Browse

My Account

Statistics